Herdershond Toby: euthanasie of niet? Nood aan nuance!

Printscreen artikel HLN over herdershond Toby

Op het internet is een petitie verspreid om herdershond Toby te redden van de dood. Toby is een Duitse herdershond die op het grondgebied van de gemeente Maldegem op korte tijd bij verschillende mensen bijtwonden heeft toegebracht. Aanvankelijk had de burgemeester van de gemeente Maldegem beslist dat de hond in het openbaar een muilband aan moest. Nadat, ondanks deze eerste beslissing, zich nog een nieuw (ernstig) bijtincident heeft voorgedaan, heeft de burgemeester beslist dat de hond diende geëuthanaseerd te worden. Wij vinden dat deze onverkwikkelijke zaak op juridisch én op dierenwelzijnsvlak amateuristisch is aangepakt.

Ten eerste, lazen wij in de pers dat Toby door de politie – naar aanleiding van een bijtincident dat door de politie zelf werd vastgesteld – “bestuurlijk” in beslag is genomen. Dit is wel erg vreemd. De procedure van het bestuurlijk beslag van dieren kan enkel plaatsvinden als de politie feiten van dierenverwaarlozing heeft vastgesteld. Enkel wanneer de politie heeft vastgesteld dat de hond is overgegaan tot een aanval omwille van zijn verwaarlozing had de hond bestuurlijk in beslag mogen genomen worden. Indien het bijtincident niet te wijten is aan verwaarlozing van het dier (door het adoptiebaasje dat Toby uit het asiel heeft geadopteerd), dan had Toby niet administratief in beslag mogen genomen worden maar had Toby “strafrechtelijk” in beslag moeten genomen worden omwille van feiten van onvrijwillige slagen en verwondingen begaan door het adoptiebaasje van Toby dat verantwoordelijk is voor hem. Bij een strafrechtelijke inbeslagname wordt tegen het baasje van Toby een dossier geopend en wordt Toby aanzien als het “wapen” waarmee het baasje de (onvrijwillige) slagen en verwondingen heeft toegebracht. Op basis van een bestuurlijke inbeslagname onder de dierenwelzijnswet zou Toby alleszins niet onmiddellijk kunnen geëuthanaseerd worden omdat dergelijke inbeslagnames enkel kunnen ter bescherming van het dier tegen verwaarlozing.

Ten tweede, los van de vraag of het beslag van Toby überhaupt rechtsgeldig is, stelt de vraag zich of de burgemeester in eer en geweten een juiste beslissing heeft genomen om Toby te laten euthanaseren. Welnu, onder de Nieuwe Gemeentewet is het gemeentelijk niveau bevoegd voor “het verhelpen van hinderlijke voorvallen waartoe rondzwervende kwaadaardige of woeste dieren aanleiding kunnen geven.” Toby was echter geen rondzwervend dier zodat de vraag zich stelt of de burgemeester überhaupt bij machte is om tot euthanasie te beslissen.

Hoe had deze zaak dan wel moeten aangepakt worden, wetende dat de politie snel heeft moeten beslissen gelet op de vaststelling van de feiten “bij heterdaad”? Toby heeft duidelijk het voorwerp uitgemaakt van ernstige verwaarlozing bij de baasjes waar Toby het grootste deel van zijn leven heeft doorgebracht. Toby is niet “kwaad” of “slecht” geboren maar is zo geworden door een verkeerde of ontbrekende opvoeding. De politie zou de eerste baasjes moeten opsporen en een onderzoek instellen naar de capaciteiten van deze mensen om ooit nog dieren te houden. Slechts als ook het nieuwe baasje van Toby het welzijn van Toby niet zou gerespecteerd hebben, had Toby er administratief in beslag kunnen genomen worden. Valt het nieuwe baasje niets te verwijten onder de dierenwelzijnswet dan kon de politie enkel overgaan tot strafrechtelijke inbeslagname van Toby waarbij enkel het openbaar ministerie beslist wat met Toby moet gebeuren zolang de zaak tegen het nieuwe baasje op grond van feiten van onvrijwillige slagen en verwondingen niet is voorgekomen voor de correctionele rechtbank. Meestal beslist het parket om een dergelijke hond, hangende het onderzoek, toe te vertrouwen aan een asiel. Het is uiteindelijk de strafrechter die dan de beslissing dient te nemen of Toby dient beschouwd te worden als een “wapen” dat moet vernietigd worden (lees: geëuthanaseerd) of niet.

En de rol van de burgemeester? De burgemeester moet de openbare veiligheid op het grondgebied bewaken, maar moet er tegelijk over waken dat de politie de juiste procedurele paden bewandelt. Een administratieve inbeslagname van dieren kan enkel ter bescherming van het dier en kan nooit dienen als voorbode voor de euthanasie van het dier omdat het kwaadaardig of “woest” zou zijn. Zij wij dan “tegen” of “voor” de euthanasie van Toby? Zoals altijd bij ethische zaken is het antwoord genuanceerd. Als Toby dermate getraumatiseerd is door wat hij al heeft meegemaakt in zijn leven dat de kans op nieuwe bijtincidenten groot is, dan moet euthanasie jammer genoeg overwogen worden. Echter, het mag daar niet bij blijven! De baasjes die niet naar Toby hebben omgekeken en hem zo hebben gemaakt moeten in dat geval ter verantwoording worden geroepen voor de strafrechter. Indien Toby immers was opgegroeid in een huisgezin met respect voor dieren dan had het voor hem niet te laat moeten zijn. Samengevat: door de mogelijke procedurefouten in deze zaak, is het laatste woord nog niet gezegd. Hopelijk wordt in alle sereniteit een oplossing gevonden voor mens én dier.